कांडी कोळसा म्हणजे काय?
कांडी कोळसा म्हणजे झाडांचा
किव्हा शेतांतून निघालेला पालापाचोळा ज्याला biomass असेही म्हणतात, त्या पासून
कोळसा तयार करणे. हा biomass मोफत उपलब्द असल्यामुळे त्याचा कोळसा तयार करून आपण मोफत
इंधन तयार करू शकतो.
प्रक्रिया
कांडी कोळसा तयार
करण्यासाठी biomass ला कमी ऑक्सिजन देऊन त्याला अर्धवट जाळून त्यापासून कोळसा तयार होतो.
त्यासाठी आम्ही
सर्वात आधी biomass जाळण्यासाठी एक पत्र्याचा ड्रम घेतला व त्याला खालून व
आजूबाजूने ड्रिल मशीनने साधारण २५ होल पाडून घेतले. म्हणजे ह्या होल मधून बाहेरची
हवा ड्रम मध्ये शिरेल. ड्रम ला वरतून बंद करण्यासाठी झाकण असायला हवे.
मग आम्ही झाडाचा साधारण ८
किलो पालापाचोळा गोळा केला व ड्रम मध्ये टाकला. मोठ्या काड्या टाकल्या नाहीत कारण
Biomass एकसारखे असणे गरजेचे आहे नाहीतर काही भाग पूर्ण जळतो तर काही भाग फारच कमी
जळतो. सगळा biomass एकसारखा जाळायला हवा.
मग ड्रम मधला पालापाचोळा
आम्ही पेटवून दिला व वरचे झाकण बंद केले. धूर बाहेर जाण्यासाठी झाकणाला वरून होल ठेवले
होते. त्याचा कोळसा बनायला साधारण ३ ते ४ तास पेटत ठेवायला लागतो. ड्रम मध्ये Biomass
पेटत असताना ड्रम ला पाडलेल्या होल मधून त्याला कमी ऑक्सिजन मिळते त्यामुळे तो पूर्ण पेटत नाही व त्याची राख
होत नाही. जास्त वेळ पेटत ठेवल्यास त्याची पूर्ण राख होण्याची शक्यता असते.
कोळसा तयार झाल्यावर त्याला
पाणी टाकून विजवले व सगळा कोळसा बाहेर काढून घेतला. तो ओला झालेला कोळसा उन्हात
सुकवण्यासाठी ठेवला. कोळसा सुकल्यानंतर सगळा कोळसा एका पोत्यात भरला व त्याला
ठोकून बारीक चुरा तयार केला. त्यातून कोळसाची powder तयार झाली. त्या powder चे
वजन करून त्याला एका बादलीत काढून घेतले.
त्या कोळसाला एकत्र बांधता येण्यासाठी दुसर्या बाजूला कणिक घेतले
व त्यात पाणी टाकून पातळ पेस्ट तयार केली. १ किलो कोळसाच्या powder मागे साधारण
१०० ग्राम कणिक लागते. हि पेस्ट त्या powder मध्ये टाकली व एकत्र केली. त्यातून कोळसाची काळी
पेस्ट तयार झाली. ह्या पेस्ट चे लहान गोळे तयार करून उन्हात सुकवायला ठेवले व सुकल्यानंतर
काडी कोळसा तयार झाला.
